De (klimaat)impact van AI: het komt steeds beter in beeld
- DigiFabriek
- 2 dagen geleden
- 3 minuten om te lezen
Al zolang AI-chatbots z’n intrede deden in ons leven zijn er al zorgen over de klimaatimpact van AI. Een recent rapport van de VN drukte ons op de feiten: AI-toepassingen gebruiken op jaarbasis nu al ongeveer evenveel stroom als Nederland (93 terawattuur) en de verwachting is dat dit verdriedubbelt in 2030. Daarnaast verbruikt AI waarschijnlijk 3,7 biljoen liter water per jaar (3700 miljard liter) in 2030. Daarmee kan je Utrecht 2,4 meter onder water zetten.
De echte prijs van AI
De eindeloze ‘stroomhonger’ van AI is helaas maar gedeeltelijk op te vangen met duurzame bronnen en drijft daarom nu al lokale stroomprijzen op. Om nog maar te zwijgen over toekomstige drinkwaterproblemen op plekken waar nu al schaarste heerst. Daarbovenop zijn de kosten en baten van AI niet eerlijk verdeeld: toegang tot AI is namelijk vooral gecentreerd in het Westen en China. Dit betekent dat veel lagelonenlanden moeilijker de vruchten plukken van AI, terwijl ze wel onevenredig veel last ervaren van klimaatverandering (mede als gevolg van AI). Vorig jaar kwam ook naar buiten dat werknemers in Afrika heftige trauma’s overhielden aan het langdurig labelen van heftige content om AI-systemen te leren wat gevaarlijk of illegaal is. Als laatste zijn er veel misstanden in de delving van benodigde aardmetalen. Deze metalen worden gebruikt voor de vele computerchips in datacentra en de delving hiervan gaat gepaard met ernstige milieuvervuiling en erbarmelijke (arbeids)omstandigheden.
Voordelen van AI
Aan de andere kant is het uiteraard ook goed om te benoemen dat AI voordelen kent. Het is bijvoorbeeld goed in programmeren, patroonherkenning in datasets en routineus werk. AI-systemen kunnen ook de wetenschap verder brengen, waarvan AlphaFold een goed voorbeeld is. Dit systeem kan de structuur en eiwitvouwing voorspellen en won in 2024 zelfs de Nobelprijs in de scheikunde. In het onderwijs wordt AI ook al voorzichtig ingezet om leerstof op maat aan te bieden.
AI als grote probleemoplosser
Ontwikkelaars van AI-systemen houden ons graag voor dat AI-systemen in de toekomst grote problemen, zoals het klimaatprobleem, kunnen oplossen. Hoewel het klopt dat AI kan helpen om bepaalde systemen efficiënter te maken, zijn deze toekomstbeelden voor nu vooral een utopie. Het is namelijk niet bekend of, en wanneer, AI deze belofte in gaat lossen. En dat terwijl we nu al wel enorme hoeveelheden (milieu)vervuiling veroorzaken. Daarnaast is voor het tegengaan van klimaatverandering al tijden duidelijk wat we moeten doen: minder consumeren en stoppen met fossiele brandstoffen. Alle ballen op AI gooien is dan de makkelijke oplossing; je kan hiermee het huidige systeem in stand houden en ontslaat je van de plicht om je nu zorgen te maken over de impact van AI. Je houdt je daarmee de illusie voor dat AI later toch wel veel van deze problemen zal oplossen.
AI in de toekomst
De grote vraag is dan: wat is dan wel de oplossing? AI is in bepaalde gevallen zeker nuttig en je kan de ontwikkeling van AI niet meer tegenhouden. Het gaat vooral over de bewustwording van goed gebruik: AI is ons niet overkomen; je kan hierin zelf keuzes maken. Willen we de vele nadelen van AI accepteren voor het maken van grappige afbeeldingen of het maken van huiswerkopdrachten? Gebruik van AI kan ook veel eerlijker verdeeld worden, zodat ook de functionaliteiten bruikbaar zijn in de minder bedeelde gebieden van de wereld. Daarnaast moeten AI-systemen efficiënter omgaan met hulpbronnen om vervuiling tegen te gaan. Paradoxaal genoeg kan een deel van de milieuwinst teniet worden gedaan als AI-systemen goedkoper worden, omdat het gebruik dan waarschijnlijk juist zal toenemen. Als laatste is het essentieel dat AI-ontwikkelaars transparant zijn over hun energieverbruik: je kan als samenleving pas afspraken en beleid maken op het moment dat duidelijk is hoeveel hulpbronnen er precies worden gebruikt door AI-systemen. Er is dus nog een lange weg te gaan voor goed gebruik en bewustwording van AI.
Benieuwd hoe de DigiFabriek jongeren helpt om bewust en kritisch met AI om te gaan?
Opmerkingen