WK-pooltjes met AI: de nieuwe glazen bol?
- DigiFabriek
- 24 jul
- 2 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 24 jul
Veel mensen hebben afgelopen WK voetbal weer traditioneel meegedaan aan WK-pools, een vriendschappelijke wedstrijd tussen vrienden of collega’s wie het beste de wedstrijduitslagen kan voorspellen. De winnaar verdient de ingelegde pot of de eer. Iedereen die hier weleens aan heeft meegedaan weet hoe lastig dit soort voorspellingen zijn. Er zitten altijd verrassingen in het WK: een team dat onverwacht ver komt of favorieten die al vroeg afvallen. In tegenstelling tot eerdere WK’s, hebben mensen dit jaar veel gebruikgemaakt van AI voor deze voorspellingen. Zo ook Sophie uit Rotterdam, die zelfs op Scorito de beste was zonder enige voetbalkennis. Op het eerste gezicht klinkt dat logisch; een AI bot heeft immers toegang tot een enorme berg aan informatie op het internet en zou met al die informatie dus een betere voorspelling kunnen doen dan jijzelf.
Leidt het ook tot betere resultaten?
Maar schijn bedriegt, want dit is helaas niet altijd het geval. We lichten een paar oorzaken uit. Allereerst kunnen AI-chatbots elke keer een ander antwoord geven, want ze werken op basis van waarschijnlijkheid. Bij elke vraag voorspellen ze het meest waarschijnlijke volgende woord in het antwoord. Hierbij ontstaan vaak kleine fluctuaties in de berekening, met als gevolg dat er elke keer een ander antwoord komt. Bij deze berekeningen is ook bewust een zekere mate van willekeur ingebouwd zodat de antwoorden gevarieerder en daardoor ‘menselijker’ lijken. Ten tweede zijn de grote AI-chatbots gebouwd voor een groot scale aan toepassingen. Voor een antwoord baseert AI zich vaak op een grote berg bronnen op het internet. Daardoor kan een soort gemene-deler-antwoord ontstaan zonder echte verrassingen. Ten derde speelt de trainingsdata mee. Momenteel zijn op het internet Westerse websites oververtegenwoordigd, dus als de AI zich hierop baseert, beïnvloedt dit het antwoord. Hierdoor kan onbedoeld een voorkeur ontstaan voor Westerse voetbalteams. Als laatste kunnen AI systemen ook hallucineren, het mechanisme waarbij AI-chatbots soms zeer zelfverzekerd onjuiste informatie fabriceren. AI-bots hebben in het verleden bijvoorbeeld informatie gegenereerd op basis van bronnen die helemaal niet bleken te bestaan.
Is dat nou erg?
Hoewel bovengenoemd voorbeeld redelijk onschuldig is, kan vooringenomenheid in AI-systemen wel degelijk grote gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan de toeslagenaffaire waarin algoritmes via risicoprofilering mensen met een niet-Nederlandse achternaam of laag inkomen eerder classificeerden als mogelijke fraudeurs. Wat kan je hiertegen doen? Om vooringenomenheid zoveel mogelijk te voorkomen is het essentieel dat mensen van verschillende achtergronden betrokken worden bij het ontwikkelen van AI, zodat meerdere perspectieven kunnen worden meegenomen.
Het voorbeeld van de WK-voorspellingen laat ook goed zien dat gebruikers zich altijd kritisch moeten verhouden tot AI-chatbots, aangezien AI fouten kan maken. Het blijft belangrijk antwoorden van AI altijd zelf te controleren met andere bronnen.
Ergo: laat jij voortaan je WK-pool invullen door AI, of vertrouw je toch liever op je eigen voetbalgevoel?
Benieuwd hoe de DigiFabriek jongeren helpt om bewust en kritisch met AI om te gaan?
Opmerkingen