Nieuwsgaring anno nu
De impact ontleed
Allereerst wordt het gat dat klassieke nieuwsmerken achterlaten, opgevuld door andere accounts. Hierbij ontstaat het risico op des- en misinformatie, doordat deze accounts er niet allemaal even strenge journalistieke waarden op na houden of zelfs bewust onjuiste informatie verspreiden. Afgelopen mei kwam bijvoorbeeld naar buiten dat meerdere TikTok-accounts de Holocaust ter dicussie stelde met ‘gefakete’ beelden. Onderzoeken laten zien dat jongeren zich inmiddels ook zorgen maken over nepnieuws op sociale media. Uiteraard is hierin ook een rol voor sociale media platforms zelf weggelegd. Het is belangrijk dat zij nepnieuws adequaat en tijdig verwijderen, maar ook dat betrouwbare nieuwsorganisaties goed zichtbaar zijn en blijven in de tijdlijn. De tijdlijn, die vaak gebruikelijk is bij sociale media, kent ook een ander, fundamenteel vraagstuk: jongeren zoeken niet meer zelf naar nieuws, maar het komt op hen af/wordt gestuurd door een algoritme. Hierdoor krijgen ze nieuws mee dat zij interessant vinden, maar ontstaat ook het risico op consumptie van zeer eenzijdig nieuws, wat weer kan leiden tot de bekende ‘filterbubbel’.
Sociale media: een dilemma voor nieuwsorganisaties Je zou dus kunnen denken: nieuwsorganisaties, creëer als de wiedeweerga een goede aanwezigheid op sociale media. Je wilt je als nieuwsmerk begeven daar waar de jongeren zijn: zij zijn immers de nieuwsconsumenten en klanten van de toekomst. Echter zijn dit soort platforms voor nieuwsmerken ook een dilemma. Op hun eigen kanalen houden commerciële nieuwsorganisaties de controle en een groot deel van de inkomsten zelf, terwijl bij sociale media een groot deel van de inkomsten naar de platforms gaat. Bij nieuwsorganisaties zonder winstoogmerk speelt nog een extra gevoeligheid: door te plaatsen op sociale media laat je Big Tech verdienen aan journalistiek die (grotendeels) met publiek geld is gefinancierd. Een alternatief voor het laatste is bijvoorbeeld het gebruik van onafhankelijke open source platforms, zoals PeerTube. Het Instituut voor Beeld & Geluid plaatst hier bijvoorbeeld al video’s op.
Pluriformiteit van het medialandschap in gevaar?
Mochten klassieke nieuwsorganisaties er niet in slagen voldoende jongeren te bereiken, lopen we het risico dat de pluriformiteit van het medialandschap, ook wel de veelzijdigheid van het media aanbod, in het geding komt. Dit is niet alleen jammer, maar heeft ook z’n weerslag op de democratie: minder mensen in de samenleving voelen zich gehoord en burgers kunnen een kleiner scala aan standpunten tot zich nemen. Mede hierom heeft Stichting Democratie en Media het Grote Media Debat gestart. Hierin gaan burgers en experts met elkaar in gesprek over vragen hoe we toegang tot betrouwbaar nieuws kunnen behouden, welke rol nieuwsmedia daarin spelen en hoe we als samenleving grip houden op ons nieuws. Dit lijkt ons een nuttige en hoognodige stap om de Nederlandse media ook voor de toekomst veelzijdig te houden.
Benieuwd hoe de DigiFabriek jongeren en scholen helpt om bewust en kritisch met (sociale) media om te gaan?
Opmerkingen