AI-chatbots: wat deel je er eigenlijk mee?
Bijgewerkt op: 23 okt
AI en privacy Van je mentale gezondheid tot je IP-adres: chatbots weten meer van je dan Google ooit van je wist. Is dat wel wenselijk?
Halverwege juli werd bekend dat OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, in Nederland en andere Europese landen advertenties gaat tonen in AI-conversaties. Voor nu zullen deze advertenties nog niet gebaseerd zijn op de specifieke vragen die je stelt maar wel op het onderwerp van het gesprek. OpenAI ziet zich genoodzaakt tot deze stap doordat het het bedrijf tot nu toe niet lukte om de gigantische investeringen die het bedrijf doet, in onder meer datacenters, terug te verdienen. In 2025 leed OpenAI meer dan 38 miljard dollar verlies. De laatste kwartaalcijfers laten een omzet zien van 6,7 miljard dollar tegen een verlies van 12,3 miljard dollar. Inhoudsopgave
Naast hoge financiële kosten, verbruiken datacenters ook veel stroom en water. Eerder schreven we hier al over:
Op dit moment worden je conversaties dus nog niet gedeeld met adverteerders, echter is het niet uitgesloten dat dit in de toekomst wel gaat gebeuren. Dit maakt het een goed moment om eens te onderzoeken: wat deel je eigenlijk allemaal met een AI-chatbot? En is dit wenselijk?
Persoonlijke gegevens: zoveel meer dan je naam of woonplaats
Zoals veel mensen weten is het niet aan te raden om bijvoorbeeld je naam, leeftijd en woonplaats met AI te delen omdat je dan heel makkelijk identificeerbaar bent. Buiten dit ‘laaghangend fruit’, ben je echter op zo veel meer identificeerbaar dan dat. Jongeren bespreken bijvoorbeeld relatief veel mentale problemen met AI-chatbots. Handig, de chatbot is immers 24/7 beschikbaar, maar ook een enorm privacyrisico. Je weet immers niet wat er met deze zeer gevoelige informatie gebeurt, hoe lang het wordt opgeslagen en voor wat voor doeleinden ze worden gebruikt. Stel je eens voor dat dit soort gegevens gebruikt worden om het model te trainen (zodat het indirect bij anderen terecht kan komen) of dat het in de toekomst wordt doorverkocht aan adverteerders. Een ander belangrijk punt is dat je niet alleen de inhoud van je gesprek deelt, maar ook allerlei gegevens over hoe, wanneer en vanaf welke omgeving je de chatbot gebruikt (ook wel metadata). Denk aan je IP-adres en locatiegegevens.
Ondanks het opschonen was in 70% van de gesprekken nog privacygevoelige informatie te vinden, die naar personen te herleiden viel.
Niet alle informatie die een AI-chatbot opslaat is op zichzelf te herleiden tot een specifiek persoon, maar door dit te koppelen met andere informatie (ook buiten de AI-chatbot) kan dit wel. Een postcode of IP-adres zegt op zichzelf nog niets, maar door dit te koppelen met bijvoorbeeld een naam of emailadres kan je toch tot een gerichte identiteit komen. Dit risico werd goed duidelijk naar een groot onderzoek van één miljoen geanonimiseerde vrijgegeven ChatGPT-gesprekken. Ondanks het opschonen was in 70% van de gesprekken nog privacygevoelige informatie te vinden, die naar personen te herleiden viel.
Privacy-risico’s voor bedrijven
Andere privacyrisico’s bij gebruik van AI-chatbots omvatten onder andere het stellen van bedrijfsgerelateerde vragen: denk aan het opstellen van strategieën. Mochten medewerkers gevoelige bedrijfsinformatie (zoals financiële informatie) delen met AI chatbots, kan dit leiden tot datalekken. Je weet als bedrijf immers niet waar de informatie terechtkomt. De informatie kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de modellen te trainen, waardoor dit bij anderen terecht kan komen.
Hoe bescherm je je privacy?
Concluderend weet je niet wat er met informatie gebeurt die je expliciet en impliciet deelt met AI-chatbots. Het kan worden gebruikt om de modellen te trainen of in de toekomst mogelijk worden doorverkocht aan adverteerders. Het wordt daarom aangeraden geen zeer privacygevoelige gegevens zoals je naam, leeftijd, woonplaats, wachtwoorden en financiële informatie te delen met chatbots. Extra stappen zijn onder andere het uitschakelen van de chatgeschiedenis en modeltraining met je gegevens. Verder helpen deze vuistregels:
Voer niet zomaar gegevens van anderen in. De Autoriteit persoonsgegevens kreeg meldingen van datalekken doordat medewerkers persoonsgegevens van patiënten of klanten deelden met een chatbot.
Anonimiseer gegevens en wees algemeen. Vervang gegevens zoals namen, e-mailadressen etc voor neutrale termen. Omdat ook indirecte gegevens (zoals woonplaats, leeftijd, werk etc) bij koppeling ook tot personen te herleiden zijn, is het aan te raden algemeen te blijven in chats. Een leeftijdsklasse of woonregio verraadt minder dan een exacte leeftijd of woonplaats. Zo wist Meta AI uit oude Facebook-posts, berichten en andere profielen informatie over de kinderen van een moeder samen te stellen, waaronder haar woonplaats.
Upload niet zomaar documenten of foto's. Een foto van een formulier, cv, medische brief of screenshot kan veel meer informatie bevatten dan je op het eerste gezicht ziet. Denk ook aan metadata, namen van bestanden of informatie op de achtergrond.
Wees kritisch bij chatbots voor gezelschap of mentale gezondheid. Ze verzamelen veel gevoelige gegevens, maar leggen vaak niet uit wat ze ermee doen.
Mocht je nou zelf willen weten wat ChatGPT of Claude over je weet bestaat hier een handige tool voor: de Proton AI trail. Uiteraard wordt deze informatie niet opgeslagen.
Benieuwd hoe de DigiFabriek jongeren en scholen helpt om bewust met digitale technologie om te gaan?
Opmerkingen